Telefony dzwoniły z Polski, ale i z Włoch. W słuchawce odezwał się przerażony głos Henia Rivetto, winiarza z Barolo, którego pierwszy raz odwiedziłem przecież z Bożeną – gotowaliśmy razem wspólną kolację z szefem kuchni nieopodal Sinio, popijaliśmy nebbiolo z widokiem na Serralungę…
Po raz pierwszy poznaliśmy się jednak siedem lat temu w Warszawie, we Włoskim Instytucie Handlu Zagranicznego. Była naszym, Magazynu WINO, pierwszym włoskim kontaktem. Organizowała wyjazdy prasowe do Italii, kolacje i degustacje w Warszawie. Po kilku latach zdecydowała się na własną firmę. Itabo zajęła się promocją włoskich winiarzy i producentów żywności w Polsce.
To dzięki Bożenie mięliśmy w naszym kraju jedne z pierwszych kursów degustacji i zastosowania oliwy z oliwek.

Kochała Włochy. Uwielbiała Palermo i Piemont, ale z radością zapuszczała się także w dzikie zakątki Abruzji. Wielbiła małe przydrożne trattorie bez drukowanego menu. Pracowała z Włochami i jeździła tam z chęcią na wakacje.

Na te ostatnie nie dotarła. Bożena Jurecka odeszła 16 czerwca. Zginęła razem z Laurą, 2,5 roczną córeczką w wypadku samochodowym w Warszawie.

Pozostały nieodbyte rozmowy, podróże, wina, które mieliśmy wspólnie wypić…

Na próżno szukałem na terenie supermarketu maszyny przyjmującej flaszki – prostego urządzenia znanego z Niemiec, Czech, czy Austrii, stojącego nie tylko w wielkopowierzchniowych marketach, ale i w zwykłych osiedlowych sklepach. Pracownik grzecznie poinformował mnie, że skup prowadzony jest w Punkcie Obsługi Klienta. Tam też, już po zakupach poszedłem. Pani widząc 9 butelek na ladzie wyglądała na wyraźnie zaskoczoną. Rozpoczęła się skomplikowana procedura trwająca przynajmniej pięć minut. Oczywiście, na początku zostałem poproszony o paragon dokumentujący zakup piwa. Na to, jako wychowanek PRL-u, który sklepowe kurioza zna nie z filmów Barei, ale z własnego doświadczenia, byłem przygotowany. Na pytanie, co by było, gdybym kwitów nie przedstawił dowiedziałem się, że o zwrocie kaucji musiałbym zapomnieć. Kolejne kilka minut trwało odnotowanie w papierach faktu oddania dziewięciu pustych flaszek w marketowej ewidencji. W końcu zostałem poproszony o złożenie podpisu pod protokołem przyjęcia flaszek. No i dostałem swoje 4,50 pln.

Wiem, że procedura, której stałem się świadkiem nie była fragmentem wielkopostnej pokuty. Będę ją przechodził za każdym razem oddając butelki. Nie spocznę – w imię dobrego smaku i ekologii. Mam tylko nadzieję, że rosnąca liczba klientów oddających butelki zwrotne w POK doprowadzi pracujące tam panie do szału, co poskutkuje zakupem opisanego wyżej urządzenia odbierającego szkło.

PS. W koszykach klientów naprawdę dużo wina. W co najmniej kilku widziałem sporo butelek w kolorze różowym. Idzie ku lepszemu!

Winiarz poczuł się wywołany do tablicy. Następnego dnia siedziałem w przestronnym pokoju degustacyjnym Casanova di Neri przed rzędem butelek. Giacomo przyznał, że choć sam należy do władz Consorzio Brunello di Montalcino, świadomie rezygnuje z udziału w publicznej degustacji. Powodów jest kilka:
1. Neri chce mówić o swoich winach; warunki w fortecy nie bardzo na to pozwalają.
2. Temperatura, a raczej jej ciągłe zmiany, od fal gorąca, po podmuchy zimna, a także hałas i ścisk nie sprzyjają skupieniu degustatorów, a więc i samym winom.
3. W poprzednich latach często dochodziło do pomyłek. Krytycy degustują wino przy stołach; zamawiają poszczególne próbki przekazując listę numerów sommelierom, ci zaś przynoszą napełnione już kieliszki. Neri twierdzi, że kilkukrotnie, gdy uczestniczył jeszcze w prezentacji, przyniesiono mu próbkę rzekomo jego wina, choć w kieliszku znajdowało się zupełni inne brunello (problem, na szczęście, został w tym roku wyeliminowany – po raz pierwszy sommelierzy przynosili zamówione butelki do stołu i nalewali próbki do kieliszków pod kontrolą degustatorów).

Przyjmuję argumenty Giacomo, podnoszone zresztą przez innych winiarzy, choćby Franco Biondi-Santiego, czy Giuglio Salvioniego. Z drugiej strony degustacja Benvenuto Brunello to unikatowa szansa na całościowe zapoznanie się z nowym rocznikiem. Dopóki starczy mi sił i cierpliwości, będę degustował prezentowane w jej czasie wina, mimo ciasnoty, hałasu i zmiennej temperatury. Być może Montalcino dorobi się kiedyś centrum ekspozycyjnego na miarę Stazione Leopolda we Florencji, gdzie kilka dni wcześniej degustowaliśmy Chianti Classico. Na szczęście też pobyt w Montalcino umożliwia „domowe” wizyty u winiarzy, jak ta w Casanova di Neri.

A same wina Giacomo? Ich jakość i styl stawiają mnie w kropce. Obfity, szczodry, bardzo pełny styl Casanova di Neri leży bowiem na przeciwległym biegunie tego, co w Montacino lubię najbardziej, a więc mineralnej subtelności i elegancji Salvioniego, czy Andrei Costantiego, niemal „burgundzkiej” delikatności moich nowych ulubieńców z Pian dell’Orino, Salicuti i Stella di Campalto. To wina-mocarze – jednak przede wszystkim w rozumieniu szczodrego, wybuchowego niemal owocu, a nie karykaturalnej hiperkoncentracji. Zawsze świetnie kwasowe, zawsze ujęte w ramę nienagannej tanicznej konstrukcji. Koniec końców eleganckie. Wreszcie o niezwykłym potencjalne starzenia. Do kolacji Giacomo otworzył rocznik 1985 „zwykłego” brunello (robi w sumie trzy, ze względu na różne położenie winnic: owo „zwykłe” zwane też „biała etykieta”, Tenuta Nuova i legendarne i ekstremalnie drogie Cerretalto). To, że wino żyło i było w świetnej kondycji specjalnie nie dziwi – dziwiła przede wszystkim fenomenalna po 25 latach świeżość i pełnia owocu. Czapki z głów!

W czasie, gdy w Niepołomicach do kieliszków trafiały hibernale i ronda, my wodowaliśmy łajbę u stóp opactwa w Tyńcu. Gdy moi koledzy cmokali nad siberami mijaliśmy deszczowy Kraków i zaśmiecone po wiankach i koncercie Lenny’ego Krawitza podwawelskie Powiśle. Gdy zaś wszyscy wyciągali już spokojnie wnioski z IV KPW my żeglowaliśmy wezbraną rzeką z dala od cywilizacji.

Wisła jest piękna. W tym zdaniu nie ma nic banalnego. Po prostu jest. Dzięki temu, że Polska odwraca się do swej najdłuższej rzeki plecami, Wisła i jej brzegi pozostają dziką, fascynującą enklawą. Konsekwencją tego stanu jest brak: prądu, internetu, prysznica, toalety… mam wymieniać dalej?

Są za to ludzie. Dobrzy ludzie. Pod Nowym Brzeskiem z przybrzeżnych krzaków wyłonił się uroczy kłusownik, który podarował nam wielkiego leszcza. W nocy, gdzieś na wysokości Woli Rogowskiej, przy „Słoniu” pojawił się młody chłopak z jajkami „prosto od kury”, a dzień później, przy Starych Gacach mężczyzna z łubianką truskawek i workiem suchego drewna na ognisko.

Dopełnieniem tych spotkań był postój na wysokości Starych Kaliszan, już w granicach regionu winiarskiego Małopolski Przełom Wisły. Wąska stroma ścieżka wiodąca z brzegu do wsi zawiodła nas wprost na… winnicę. W krzątającym się przy krzewach hibernala mężczyźnie rozpoznałem zaś Ryszarda Rejowskiego, którego poznałem miesiąc wcześniej na Święcie Wina w pobliskim Janowcu.

Pan Ryszard uprawia swoją „Winnicę Domową – Kalisja” od 2006 roku. W tym roku spodziewa się pierwszego zbioru. Plantacja ma pięć arów, liczy około 300 krzewów. Rejowski myśli o podobnej liczbie butelek rocznie – wszystko zgodnie z założeniami MPW. Działka ma dobrą, zachodnią ekspozycję, leży na lekkim spadku, na wapiennym podłożu. Winnica jest bardzo strannie nasadzona, młode pędy pną się po drutach rozpiętych między porządnymi, betonowymi słupkami.

Pan Ryszard ma na szczęście obok wina jeszcze jedną pasję – kawę. Sam sprowadza oryginalne gatunki z całego świata, sam pali ziarna i, w niewielkiej skali dystrybuuje między znajomymi. Nas poczęstował kawą jemeńską – świeżo zmieloną w żarnowym młynku (innych nie uznaje) i zaparzoną w caffettierze na turystycznej butli gazowej. Jeśli wina ze Starych Kaliszan będą miały podobny smak jak zaserwowana przez Rejowskiego kawa – jestem spokojny o los Kalisji.

Po raz pierwszy „Magazyn WINO” miał przyjemność być patronem medialnym tej imprezy, co w praktyce przełożyło się na cztery degustacje, które miałem przyjemność prowadzić. Jedna z nich miała miejsce w schronisku Lazaun na wysokości 2430 m n.p.m. – nigdy wcześniej nie miałem możliwości prowdzić sesji degustacyjnej tak wysoko.

Pokazywaliśmy klasyczne wina z Alto Adige: świetne, świeże Pinot Bianco Dellago 2008 ze spółdzielni w Bolzano, wyśmienicie aromatyczny Gewuerztraminer 2008 Puntay Erste & Neue, przyjemny, klasyczny, górski Sauvignon 2008 Petera Zemmera, z czerwonych zaś Lagrein 2007 Franza Haasa – skoncentrowany, pełen owocu i siły, przy tym niezwykle świeży; dwa Blauburgundery (Pinot Nero) 2006: ze spółdzielni Meran i zjawiskowy Castel Juval robiony pod auspicjami himalaisty Reinholda Messnera, kapitalnie oddający charakter wysokogórskiego siedliska Doliny Venosty; wreszcie dwie Schivay/Vernatch 2008: ze spółdzielni Nals Margreid i Rondell z winiarni Franza Gojera – obie spełniające wszelkie funkcje znakomitych win gastronomicznych, proszące się o deskę południowtyrolskiego specku.  Doświadczenie ze schiavą przeprowadziłem na żywym organizmie blisko stu osób, które w sumie wzięłu udział w degustacji. Te wina „się pije”, co potwierdziła większość uczestników warsztatów w Maso Corto. Przyłączam się tym samym do apelu Wojtka i Andrzeja: więcej schiavy!

A enonarciarzy zapraszam już na przyszłoroczną edycję polskich dni w Maso Corto. Planujemy wyrwać się z doliny i ruszyć ku winiarniom, sadom jabłkowym i masarniom.

Zieregg – jedno z najlepszych w Europie siedlisk sauvignon blanc.

Okolice Possnitzbergu.

Winnica Erwina Sabathi’ego – przykład nowoczesnej architektury winiarskiej. W Styrii – standard.

Wokół Possnitzbergu.

I tu także. Mnie Styria bardziej niż Piemont przypomina Beskid Sądecki, tyle że pełen winnic.

We czwartek rano ruszyliśmy do Styrii Zachodniej słynącej z potężnie kwasowego schilchera, jednego z najlepszych i najbardziej użytkowych win różowych świata, pod warunkiem, że kochamy wysoką kwasowość, albo umiemy odpowiednio dobrać do wina potrawy. Degustacja tuzina schilcherów odbyła się malowniczo położonym zamku Steinz, a poprowadził ją jeden z najbardziej znanych austriackich krytyków winiarskich, Peter Moser z magazynu „Falstaf”. Peter przyznał, że jeszcze 20 lat temu o schilcherze nie słyszano nie tylko poza Austrią, ale i poza Weststeiermarkiem. Gdy zapanowała moda na wina różowe, schilcher wrócił do łask. Do tego stopnia, że próbowano podrabiać go w innych regionach. Zdaniem Mosera jest to niemożliwe z dwóch względów: bazaltowego siedliska Zachodniej Styrii i wyjątkowej odmiany blauer wildbacher, z której powstaje to specyficzne wino. Pośród degustowanych win najbardziej podobało mi się Engelweingarten Alte Reben 2008 od Reiterera i Langegg 2008 Friedricha. Oba soczyste, nerwowe, pełne owocowych nut, idealne do letniej kuchni.

Kitzeck to jedno z centrów winiarskich Południowej Styrii. To także wieś słynąca z hodowanych metodami slow foodowymi kapłonów. Te smakowite kuraki stanowiły danie główne lunchu w restauracji Kappel, a towarzyszył mu zastęp południowostyryjskich win z odmian burgundzkich (pinot blanc, chardonnay, pinot gris). Do kapłona najlepszy okazał się Weissburgunder ze znanej winnicy Grassnitzberg (2008) z winiarni Primus Polz oraz Morillon Ratsch 2008 Stefana Potzingera.

Poobiednia degustacja win z odmian burgundzkich została podzielona na cztery „flighty”. W pierwszej degustowaliśmy pinot blanc i tu najlepszy okazał się Weissburgunder Kittenberg 2007 Grossa, wino klasycznie kwaitowe, miękkie i eleganckie w nosie, w ustach zaś pikantne, mineralne, pełne południowostyryjskiej osobowości. W dwóch kolejnych seriach poświęconych morillon/chardonnay moim prywatnym zwycięzcą okazał się Morillon Obegg Grosse Lage STK 2006 Polza. To wino, które przywraca mi wiarę w chardonnay, pokazuje jak potwornie ta potencjalnie znakomita odmiana została zwulgaryzowana i co można z niej uzyskać mając odpowiednie siedlisko i umiejętności winiarskie. Obegg to bez wątpienia jedno z najlepszych styryjskich terroirs. Bracia Polz robią tam czyste, strukturalne wino o wielkim potencjale, inteligentnie potraktowane dębem, który ma wszelkie szanse całkowicie wtopić się w to wielkie morillon. Niech żyje chardonnay! Zawsze dziwie się sobie, gdy wypisuje takie rzeczy, ale z pokorą chylę głowę przed wielkim styryjskim siedliskiem.

W serii pinot gris nie było już win tak spektakularnych, choć Grauburgunder Reserve Schlosskogel Erste Lage STK 2007 od Winklera-Hermadena smakował przednio. To wino pikantne, mineralne, potężne, z niewątpliwym potencjałem rozwoju w butelce.

A teraz już przerywam relację, bo autobus czeka. Wieczór zatytułowany „Styria spotyka Burgenlandię” ma obfitować w blaufränkische, co cieszy po 110 białych winach w ostatnich dwóch dobach.

Program jest zabójczy – każdego dnia cztery, pięć podobnych punktów, ale jak mawiają weterani winiarskich wyjazdów: nie robimy tego dla przyjemności.

Jestem bardzo ciekaw Styrii. Znam tamtejsze wina od lat i, zwłaszcza białe, należą do moich ulubionych. Teraz wreszcie przyszedł czas na bezpośrednie zetknięcie z regionem, ludźmi, krajobrazem ale i legendarną już architekturą tamtejszych winiarni.

Jeśli tylko uda mi się być on-line, obiecuję częste relacje.

Tym, którzy zostają w Polsce życzę zaś dobrej pogody na długi weekend i samych udanych win na początek lata.

Jozsef Bock z Villány

Vince Gergely z Úri Borok w Tokaju

Vilmos Thummerer z Egeru

János Árvay z Tokaju

Istvan Szepsy z Tokaju

Istvan Jásdi z Csopak nad Balatonem

Imre Györgykovács z Somló

Attila Gere z Villány

Tak zaś wyglądało moje miejsce pracy

A tak kwitnie w czerwcu w Pannonhalmie lawenda